WelCome

WelCome
 
ForumGalleryPortalli**Regjistrohuidentifikimi

Share | 
 

 Marin Barleti

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė 
AutoriMesazh
Admin
Administrator
Administrator
avatar

Numri i postimeve : 290
Age : 24
Location : Europe
Registration date : 11/11/2007

MesazhTitulli: Marin Barleti   Fri Dec 19, 2008 10:30 pm







Marin Barleti (lat. Marinus Barletius, it.: Marino Barlezio ; rreth
1460 Shkodėr - 1512-1513) ishte humanist i shquar, historian, i pari
autor i njohur dhe njė nga mė tė mėdhenjtė e letėrsisė sė vjetėr
shqiptare, teolog dhe prift katolik. Pėr jetėn e tij dihet fort pak.
Lindi nė Shkodėr, pėrjetoi, ende i parritur, rrethimin e parė osman tė
qytetit, ndėrsa nė rrethimin e dytė, mė 1478-79, mori pjesė me armė nė
dorė nė mbrojtjen e vendlindjes. Pas rėnies sė Shkodrės jetoi nė mėrgim
si prift nė trevat venedikase. Kėtu plotėsoi kulturėn e tij humaniste
dhe u bė njė njohės i thellė i letėrsisė klasike dhe i gjuhės latine,
nė tė cilėn shkruajti veprat e veta. Nė mjedisin e tė mėrguarve tė
shumtė shqiptarė, mjaft nga tė cilėt kishin qenė bashkėluftėtarė tė
Skėnderbeut, fitoi njohuri tė gjera pėr epokėn e heroit dhe luftėn e
madhe tė popullit shqiptar pėr liri, tė cilat i zgjeroi edhe me tė
dhėnat e literaturės.



Veprat



Pavarėsisht nga njė varg dobėsish qė janė karakteristike nė pėrgjithėsi
pėr historiografinė humaniste, siē ėshtė fryma panegjirike, fjalimet
ekzaltuese qė u vihen nė gojė heronjve, imitimi i autorėve klasikė deri
nė hollėsitė, pavarėsisht nga pasaktėsitė kronologjike dhe mungesa e tė
dhėnave pėr faza e ngjarje tė tėra, veprat e Marin Barletit qėndrojnė
si njė burim i dorės sė parė e tė pazėvendėsueshmt pėr historinė e
shek.XV tė Shqipėrisė, si dhe tė Evropės Juglindore. Krahasimi me tė
dhėnat dokumentare qė kemi nė dorė sot, na jep tė drejtė tė themi se
nuk qėndrojnė kurrėsesi vlerėsimet negative tė bėra nė tė kaluarėn pėr
vlerėn e Marin Barleti si burim. Koncepti i lartė i Marin Barletit pėr
historinė e vėrteton atė si njė mendimtar tė shquar, tek i cili kleriku
zhduket prapa humanistit; historia pėr tė ishte fryt i veprimit tė
njerėzve dhe jo tė fuqive hyjnore. Veprėn e vet ai e mendonte si njė
pėrmendore qė ia kushtonte luftės pėr liri tė atdheut dhe popullit tė
vet; ajo nuk do tė kishte njė funksion thjesht estetik, por do t'i
shėrbente sė vėrtetės, si mėsuese e jetės, qė do t'i mėsonte njerėzit
pėr «tė hapur sytė e pėr tė drejtuar si duhet punėt e njerėzimit.
«Historia e Skėnderbeut» e Barletit u bė burimi mė i rėndėsishėm, nga
ku patriotėt shqiptarė mėsonin historinė e luftėrave tė lavdishme tė
popullit tonė nėn udhėheqjen e Skėnderbeut dhe frymėzoheshin pėr
pėrpjekjet e tyre pėr shpėtimin dhe lirinė e Shqipėrisė.



Prej Marin Barletit njihen tri vepra.



Rrethimi i Shkodrės (De obsidione Scodrensi, Venedik 1504) jep
historinė dramatike tė luftės pėr jetė a vdekje tė banorėve tė qytetit
tė rrethuar pėr njė vit nga osmanėt. I mbėshtetur nė shėnimet e
kujtimet e veta si dhe tė pjesėmarrėsve tė tjerė, libri jep njė tregim
tė saktė tė ngjarjeve politike-ushtarake, por sidomos tė aspektit tė
brendshėm, tė vetėdijes sė lartė patriotike tė banorėve tė qytetit.
Vepra pati tre ribotime latinisht dhe 5 pėrkthime nė gjuhė tė tjera.




~ "Historia e jetės dhe e bėmave tė Skėnderbeut" (Historia de vita et
rebus gestis Scanderbegi, Romė midis 1508 dhe 1510). Ėshtė vepra
madhore e Marin Barletit. Ajo e tregon autorin si njė shkrimtar tė
nivelit tė lartė dhe si historian qė pėrpiqet tė ndėrtojė kuadrin e
saktė tė jetės sė heroit dhe, me gjithė vėshtirėsitė objektive pėr tė
siguruar burimet, jep njohuri tė gjera pėr «Ē'ka ngjarė nė shek.XV dhe
ēfarė zhvillimi ka pasur nė atė kohė shoqėria jonė, fshatarėsia
shqiptare, jo vetėm nga ana historike, por edhe nga ana kulturore,
ekonomike dhe drejtime tė tjera».



~ "Pėrmbledhje e jetės sė papėve dhe perandorėve" (Compendium vitarum
pontificum et imperatorum, Venedik 1553) ėshtė vepra e vetme e Marin
Barleti qė nuk ka tė bėjė me historinė Shqiptare, pėrveē
parafjalės-kushtesė pėr Pjetėr Engjėllin, njė nga bashkėluftėtarėt
kryesorė tė Skėnderbeut, i cili e pat nxitur dhe ndihmuar autorin nė
punėn e tij. Vepra i pėrket Marin Barleti vetėm pėr pjesėn qė arrin
deri nė vitin 1512, kurse vazhdimi ėshtė prej njė dore tjetėr. Ėshtė
pikėrisht kjo datė qė na lejon tė caktojmė datėn e vdekjes sė Barletit
rreth kėtij viti. Libri pati njė botim tė dytė nė vitin 1555, nė
Venedik. Nga botimi i parė s“ka mbetur asnjė kopje.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit http://zihnimagani.forumotion.com
 
Marin Barleti
Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye 
Faqja 1 e 1

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
WelCome :: Arti Dhe Kultura :: Letersia-
Kėrce tek: